Erkende onderzoekers

Onderzoeksorganisaties doen wetenschappelijk onderzoek. Of zij geven onderwijs dat ook wetenschappelijk onderzoek omvat. Beide activiteiten doen zij zonder winstoogmerk. Of op basis van een taak van algemeen belang die is erkend door een EU-lidstaat.

U kunt erkenning als onderzoeker aanvragen in het ‘ data access portal’. Daarin vindt u ook een lijst met onderzoeksorganisaties die aan deze voorwaarden voldoen. Staat uw organisatie niet op de lijst? Dan moet u aantonen dat uw organisatie wel aan de voorwaarden voldoet. Bijvoorbeeld met behulp van documenten zoals:

• statuten met daarin een taak van algemeen belang
• een algemene taakomschrijving
• jaarverslagen of financiële overzichten waaruit blijkt dat alle winsten worden gestoken in wetenschappelijk onderzoek
• informatie waaruit blijkt dat uw organisatie geen winstoogmerk heeft

Uw relatie met zo’n onderzoeksorganisatie kunt u aantonen met bijvoorbeeld:

• een arbeidsovereenkomst
• een officiële verklaring ondertekend door de onderzoeksorganisatie

Onderzoekers en hun werk zijn onbevooroordeeld en niet afhankelijk van commerciële belangen. Denk daarbij aan een direct commercieel belang, zoals aandelen. Maar het kan ook gaan om een indirect commercieel belang. Bijvoorbeeld een familieband of een sociale relatie met een bestuurder, hooggeplaatste medewerker of een adviseur van het zeer grote online platform of zoekmachine dat u wilt onderzoeken.

U kunt uw onafhankelijkheid aantonen met de standaardverklaring in het portaal. Of bijvoorbeeld met een door u ondertekende verklaring.

De aanvraag om erkenning moet documenten bevatten over:

• de bron, de aard en de hoogte van de onderzoeksfinanciering
• de duur van de financieringsperiode

De onderzoeker gaat vertrouwelijk met de data om en kan deze beveiligen. Verder beschermt de onderzoeker persoonsgegevens. De technische en organisatorische maatregelen die de onderzoeker hiervoor heeft genomen staan in de aanvraag.

De data die u nodig heeft kan persoonsgegevens van gebruikers bevatten. Of informatie over interne processen van een zeer groot online platform of zoekmachine. U moet daar op een beveiligde en vertrouwelijke manier mee omgaan. In de aanvraag moet u dat aantonen.

Hiervoor is nodig dat u:

• de risico’s op het gebied van gegevensbeveiliging en vertrouwelijkheid voor uw aanvraag in kaart brengt, waaronder de bescherming van persoonsgegevens
• een beschrijving geeft van de technische, juridische en organisatorische maatregelen om deze risico’s te beperken en om persoonsgegevens te beschermen
• verdere informatie geeft over de voorgestelde manier van datatoegang en de daarvoor genomen technische beveiligingsmaatregelen

U onderbouwt de bovenstaande punten zo veel mogelijk met documenten zoals contracten, certificaten (ISO) of andere bewijsstukken.

Voor een definitie van ‘persoonsgegevens’ verwijzen wij u naar de Autoriteit Persoonsgegevens (AP).

Bevat uw aanvraag persoonsgegevens? Dan moet u onder andere:

• aangeven of de persoonsgegevens gepseudonimiseerd of identificeerbaar zijn en beschrijven welke anonimiserings- of pseudonimiseringstechnieken u gebruikt
• duidelijk beschrijven welke rechtsgrondslag uit de Algemene Verordening Gegegevensbescherming (AVG) u gebruikt voor de verwerking van persoonsgegevens
• een gegevensbeschermingseffectbeoordeling (DPIA) doen als dat moet van de AVG
• aangeven of persoonsgegevens worden doorgegeven buiten de Europese Unie (EU) of de Europese Economische Ruimte (EER)

Wij adviseren u om de functionaris gegevensbescherming (‘data protection officer’) van uw organisatie te betrekken bij de verwerking en bescherming van persoonsgegevens.

Toegang tot data en de aangevraagde termijnen zijn noodzakelijk en evenredig voor het doel van het onderzoek. De verwachte resultaten zullen bijdragen aan het doel van het onderzoek.

Toon dit in uw aanvraag aan met een nauwkeurige beschrijving van de aangevraagde data. En met informatie over:

• hoe de data geselecteerd is
• waarom deze data noodzakelijk is, bijvoorbeeld met betrekking tot openbaar beschikbare data en de onderzoeksvraag en/of -hypothese
• de mate van detail van de data, bijvoorbeeld geaggregeerde data of data op individueel niveau
• dataminimalisering
• de rechtvaardiging van de aangevraagde termijn

Het doel van het onderzoek is bijdragen aan het opsporen, vaststellen en begrijpen van systeemrisico’s. Of om maatregelen die platforms en zoekmachines nemen te beoordelen op de adequaatheid, efficiëntie en effecten ervan.

Systeemrisico’s zijn risico’s die de maatschappij of de economie als geheel ernstige schade kunnen toebrengen. Voorbeelden zijn de brede verspreiding van illegale content of de verstoring van het democratisch proces.

Toon in uw aanvraag aan dat uw onderzoek bijdraagt aan het hierboven genoemde doel door informatie te geven over:

• uw onderzoeksactiviteiten en -methodologie
• de verhouding van de onderzoeksactiviteiten tot het opsporen, vaststellen en begrijpen van systeemrisico’s of de beoordeling van de adequaatheid, efficiëntie en effecten van de maatregelen die door zeer grote online platforms en zoekmachines worden genomen
• hoe het systeemrisico zich verhoudt tot het ontwerp of de werking van het zeer grote online platform of zoekmachine en hun systemen

De onderzoeker maakt de resultaten van het onderzoek binnen een redelijke termijn en zonder verdere kosten openbaar toegankelijk.

U kunt aantonen dat u aan deze eis voldoet door hierover een schriftelijke verklaring af te leggen.