ACM publiceert nieuw rapport: de Staat van de Markt 2026

De Autoriteit Consument & Markt (ACM) publiceert de ‘Staat van de Markt’, een nieuw en jaarlijks te verschijnen rapport. Het rapport beschrijft de ontwikkeling van concurrentie over de periode van 2011 tot en met 2023 aan de hand van een aantal gangbare indicatoren voor concurrentie, die zien op marktconcentratie, -dynamiek en -uitkomsten. Die indicatoren schetsen gezamenlijk het beeld dat de concurrentie in het afgelopen decennium is afgenomen, met name in sectoren die al sterker geconcentreerd zijn. Dat beeld is vergelijkbaar met de ontwikkeling van concurrentie in Europa. Minder concurrentie gaat ten koste van prijzen, kwaliteit en innovatie, en gaat ten koste van productiviteit en de weerbaarheid van de samenleving. Het rapport schetst routes om de concurrentie in Nederland beter te beschermen en daarmee innovatie en weerbaarheid te bevorderen. Die routes zijn:

1. Mededingingstoezicht cruciaal, met oog voor dynamische efficiëntie.
2. Neem obstakels weg die bedrijven verhinderen om door te groeien.
3. Vergroot markten door verdergaande Europese integratie.
4. Stimuleer regionale en Europese ecosystemen rondom innovatieve waardeketens.

Actuele ontwikkelingen

Goedwerkende markten vragen om meer dan alleen concurrentie. Door diverse vormen van marktfalen kunnen publiek belangen in het geding kunnen komen. Het rapport licht drie actuele onderwerpen uit: de groei van private equity, de afhankelijkheid van clouddiensten en de concurrentie om aandacht (‘aandachtseconomie’).

• Private equity draagt bij aan investeringen en productiviteit, maar te sterke winstprikkels kunnen publieke belangen schaden bij marktmacht of informatie-asymmetrie, zoals bijvoorbeeld tussen dierenarts en huisdiereigenaar. Dit vraagt om proportionele, sectorspecifieke maatregelen.
• Voor clouddiensten zijn Nederlandse bedrijven en overheden, waaronder ook de ACM, afhankelijk van enkele grote niet-Europese aanbieders. Dat zorgt voor marktmacht en levert strategische en veiligheidsrisico’s op. Actieve overheidsregie op nationaal en Europees niveau, gecombineerd met mededingingstoezicht en sectorspecifieke maatregelen, is noodzakelijk om de afhankelijkheid te verminderen.
• In de aandachtseconomie – het ‘vermarkten’ van aandacht – schaden verslavende ontwerpen en misleidende technieken van bedrijven het welzijn van gebruikers. Sociale media en gaming bedrijven concurreren om aandacht en proberen die zo lang mogelijk vast te houden. Hierdoor ondervindt de maatschappij schade, bijvoorbeeld door eenzaamheid en polarisatie onder jongeren. Voor de aandachtseconomie is gecombineerde actie nodig: bewustwording door voorlichting, bescherming door de wetgever en gecoördineerde handhaving van Europese regels.