Acm.nl gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruikersgemak te verbeteren. Lees meer over cookies

ACM: Voorrang maatschappelijke projecten blijft mogelijk met nieuw prioriteringskader

In het kort

  • ACM heeft een nieuw prioriteringskader vastgesteld waarmee maatschappelijke projecten voorrang krijgen op het volle stroomnet.
  • Dit is belangrijk omdat het net vol zit, wachtrijen oplopen en de schaarse capaciteit naar projecten moet die maatschappelijk het hardst nodig zijn.
  • Netbeheerders en betrokken partijen kunnen op basis van objectieve criteria met het nieuwe kader aan de slag om capaciteit eerlijk te verdelen.

Netbeheerders kunnen ook na 1 januari 2026 maatschappelijke projecten voorrang blijven geven bij de toegang tot het volle stroomnet. De Autoriteit Consument & Markt (ACM) heeft hiervoor een nieuw prioriteringskader vastgesteld. Het prioriteringskader bepaalt hoe netbeheerders de schaarse transportcapaciteit op het stroomnet verdelen. Initiatieven die zorgen voor meer ruimte op het net worden als eerste aangesloten. Daarna is er voorrang voor sectoren en activiteiten met een belangrijke maatschappelijke functie – zoals woningbouw, ziekenhuizen, scholen en defensie – zodat deze zoveel mogelijk doorgang vinden.

Manon Leijten, bestuurslid van de ACM: “Er zijn in veel regio’s steeds langere wachtrijen voor toegang tot het stroomnet. Het is dus belangrijk dat de schaarse transportcapaciteit zo goed mogelijk verdeeld wordt op basis van objectieve criteria. Dit kader zorgt er voor dat maatschappelijke projecten zo veel mogelijk doorgang kunnen vinden. Netbeheerders en ook overheden, bedrijven en andere organisaties kunnen verder aan de slag.”

Aanleiding nieuw prioriteringskader

De ACM heeft een nieuw prioriteringskader vastgesteld naar aanleiding van een uitspraak van het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb). Volgens de rechter is de ACM bevoegd om een prioriteringskader vast te stellen, maar moest de ACM beter onderzoeken en motiveren welke partijen voorrang moeten krijgen. Dat heeft de ACM met het nieuwe kader gedaan.

3 categorieën met voorrang

De ACM heeft op basis van objectieve criteria bepaald welke functies voorrang krijgen Daarbij heeft de ACM getoetst of het uitblijven van extra transportcapaciteit zou leiden tot ernstige risico’s voor de nationale veiligheid, de continuïteit van belangrijke publieke diensten of het functioneren van de samenleving. Ook moet de activiteit een groot algemeen belang in Nederland dienen en mag er binnen de EU geen realistisch alternatief beschikbaar zijn. Het definitieve prioriteringskader behoudt de drie categorieën die de ACM in het eerdere prioriteringskader had ingevoerd:

  • Congestieverzachters – projecten die direct ruimte op het elektriciteitsnet maken. Hierdoor kunnen meer partijen gebruik maken van net.
  • Veiligheid – projecten die essentieel zijn voor de nationale veiligheid, zoals ziekenhuizen, noodhulpdiensten, defensie en politie.
  • Basisbehoeften – projecten die voorzien in maatschappelijke basisbehoeften zoals woningbouw, onderwijs.

Ten opzichte van het huidige prioriteringskader heeft de ACM de categorie ‘veiligheid’ uitgebreid met de functies zeer sensitieve technologieën, alarm- en waarschuwingsdiensten (zoals C2000) beveiligde communicatiekanalen, douane, verkeersveiligheid, ziekenhuizen, bloedvoorziening, RIVM, Europol en riool/afvalwater. De categorie ‘basisbehoeften’ is aangevuld met de functies openbaar vervoer, gedeelde huisvesting (bijvoorbeeld voor zorg of opvang), telecommunicatie en gasopslagen voor gasleveringszekerheid.

De ACM heeft 106 reacties gekregen op het ontwerpbesluit van het nieuwe kader. De ACM heeft deze reacties naast de beoordelingscriteria gelegd en heeft deze gebruikt om tot een beter kader te komen. De ACM is bij het toevoegen van functies wel kritisch geweest omdat een te breed kader niet effectief is. De ACM houdt er rekening mee dat gewijzigde maatschappelijke omstandigheden tot aanpassing van het kader kunnen leiden. De recente discussie over Europese en nationale soevereiniteit en weerbaarheid is daar een voorbeeld van. Om rekening te houden met gewijzigde maatschappelijke omstandigheden, zal de ACM het kader periodiek evalueren.

Woningbouw

Vanwege het grote tekort aan woningen krijgen alle verschillende woonvormen voorrang. Van grootschalige woningbouwprojecten en gedeelde huisvesting (AZC’s, zorg, opvang, arbeidsmigranten) tot individuele verzwaringen voor woonhuizen. Ook heeft de ACM het mogelijk gemaakt dat gemeenten vroeg in de planfase van een woningbouwproject prioriteit voor woningbouw kunnen aanvragen.

Op dit moment reserveren netbeheerders transportcapaciteit voor toekomstige kleinverbruikers. Dit betekent dat er ondanks congestie nog ruimte op het net kan zijn voor kleinverbruik ontwikkelingen, zoals woningbouw. Grootverbruikers zoals ziekenhuizen, activiteiten van defensie, scholen en OV partijen staan wel in de wachtrij. Deze werkwijze van de netbeheerders staat los van het prioriteringskader van de ACM. Het onderscheid tussen groot- en kleinverbruik zegt niets over de maatschappelijke waarde van een partij. Deze werkwijze doet dus geen recht aan de volgorde van het prioriteringskader en moet daarom veranderen. Tot 1 juli 2026 blijft de huidige werkwijze gelden en kan ook woningbouw, zolang daar capaciteit voor is, op de bestaande wijze worden aangesloten. Dit biedt ook ruimte aan kleinverbruikers om zich voor te bereiden op de nieuwe werkwijze. Gelijktijdig met de implementatie van het nieuwe prioriteringskader werken netbeheerders, het Ministerie van Klimaat en Groene Groei, het Ministerie van Volkshuisvestiging en Ruimtelijke Ordening, de ACM en IPO en VNG samen aan de nieuwe werkwijze van eerder aanvragen die zowel voor klein- als grootverbruikers zal gelden. Het ministerie van KGG heeft hierover op 6 oktober en op 24 november 2025 een brief naar de Tweede Kamer gestuurd.

Zie ook

Terug naar boven