Agro-Nutri Monitor 2025: monitor prijsvorming voedingsmiddelen

Voor deze vierde Agro-Nutri Monitor zijn prijzen en kosten in de keten gemonitord voor reguliere, biologische en anderszins duurzame producten. Daarnaast is vastgesteld welke belemmeringen en risico’s boeren en tuinders ervaren bij verduurzaming.

De volgende vragen stonden centraal:

• Wat is de verdeling van kosten en marges tussen ketenpartijen voor gangbare en duurzamere productvarianten?
• Welke factoren bepalen prijsvorming, prijsverloop en kostenopbouw voor gangbare en duurzamere producten?
• In hoeverre worden de meerkosten voor duurzaamheidsinspanningen vertaald in een betere meerprijs voor alle schakels?
• Welke knelpunten verklaren de eventuele discrepantie tussen meerprijs en meerkosten voor één of meerdere schakels?

Enkele conclusies uit deze monitor:

• Biologische boeren krijgen hun duurzaamheidskosten voor deze producten niet altijd vergoed. Dat komt omdat hun kosten voor biologische productie sterker zijn gestegen dan de opbrengsten.
• Boeren die hun productie verduurzamen volgens andere keurmerken krijgen hun extra kosten voor duurzame productie gemiddeld wel vergoed, maar 6 op de 10 boeren zeggen dat de vergoeding onvoldoende is.
• Grote landbouwbedrijven behalen doorgaans hogere marges dan kleine bedrijven.
• Benchmarking van Nederlandse en buitenlandse keurmerken verbetert de exportmogelijkheden voor producten met een (niet-biologisch) Nederlands duurzaamheidskeurmerk.
• Samenwerking tussen producenten biedt voordelen, zoals verlaging van kosten en versterking van de onderhandelingspositie ten opzichte van afnemers.
• Samenwerking tussen ketenpartijen biedt de mogelijkheid om een meerprijs te krijgen en een betere verdeling van productierisico’s, zoals weerschade en misoogsten.
• De beperkte betalingsbereidheid is nog steeds een knelpunt voor verdere stappen naar grootschalige verduurzaming. Hoewel de vraag in 2025 naar biologische producten licht lijkt te zijn toegenomen, betekent dit nog niet dat deze voldoende is om de kosten van biologische boeren geheel te vergoeden.
• Onzekerheid over het duurzaamheidsbeleid van de overheid maakt dat boeren terughoudender zijn met investeringen. Dit vertraagt hun duurzaamheidsinspanningen.